Gereken Sigortaları Belirlemek

Sigorta konusunu yıllarca erteledim. Bütçemi oturtmuş, acil durum fonumu biriktirmiş, borçlarımı kapatmıştım; ama poliçe kelimesini duyduğumda hâlâ "bana bir şey olmaz" diye geçiştiriyordum. Sonra bir yakınımın basit görünen bir ameliyatı özel hastanede beş haneli bir faturaya dönüştü ve o fatura tüm birikimini sildi. O gün anladım: sigorta bir yatırım değil, biriktirdiğim her şeyin etrafına çektiğim çit.

Asıl sorun: neyi sigortalayacağını bilmemek

Sigorta konusunda insanların yaptığı iki hata var ve ben ikisini de sırayla yaptım. Birincisi hiç almamak. İkincisi, bir acentenin önüme koyduğu her poliçeyi imzalayıp ayda ciddi bir tutarı gereksiz teminatlara akıtmak. İkinci hata birinci kadar can sıkıcı, çünkü paran gidiyor ama karşılığında gerçek bir koruma almıyorsun.

Kendime sorduğum soru şu oldu: hangi olay gerçekleşirse finansal hayatım sıfırlanır? Cevabı yazabildiğim risk, ihtiyaç duyulan sigorta kategorisine giriyor. Cevabı "canım sıkılır ama toparlarım" olan riskler ise sigortaya değil, acil durum fonuna emanet.

Bu ayrımı yapınca liste kısaldı. Telefon sigortası, kredi kartı ödeme koruma paketi, uzatılmış beyaz eşya garantisi listeden çıktı. Sağlık, hayat ve konut kaldı.

Üç ana kalemi yan yana koydum

Kendi kararımı verirken şöyle bir tablo çıkardım. Rakamlar kişiye, yaşa ve şehre göre değiştiği için tutar yazmıyorum; öncelik sırasını ve tetikleyici koşulu not ediyorum.

Kendi sıralamam ve gerekçeleri

1. Sağlık her zaman ilk sırada

Sağlık masrafı, birikimini en hızlı eriten kalem. Ben tamamlayıcı sağlık sigortasıyla başladım, çünkü SGK kapsamındaki bir çalışan için maliyeti tam kapsamlı özel sağlığın çok altında ve en büyük riski, yani ameliyat ile yatarak tedaviyi karşılıyor. Poliçeyi seçerken üç şeye baktım: anlaşmalı hastane listesinde oturduğum ilçeye yakın bir hastane var mı, bekleme süresi kaç ay, ve yenilemede geçmiş hastalıklarım nasıl değerlendiriliyor. Üçüncü madde en kritiği; ilk yıl her poliçe iyi görünür, fark yenileme koşullarında ortaya çıkar.

2. Hayat sigortası sadece bağımlın varsa

Bekârken ve borcum yokken hayat sigortası almadım, doğru bir karardı. Sana bağımlı kimse yoksa hayat sigortası kimseyi korumaz. Ama ev kredisi çektiğim gün öncelik listemin tepesine çıktı. Ölçüyü şöyle kurdum: kalan kredi borcum artı ailemin bir yıllık masrafının üç-dört katı. Karışık birikimli ürünler yerine düz vadeli hayat sigortası tercih ettim; primi çok daha düşük, teminatı net. Birikim yapmak istiyorsam onu ayrı bir yatırım hesabında, kendi kontrolümde yapmayı seviyorum.

3. Konut, birikimin yüzdesine bakarak

Kiracıyken sadece eşyalarımı düşündüm ve düşük bedelli bir eşya poliçesi yaptırdım. Ev sahibi olunca zorunlu deprem sigortasının tek başına yeterli olmadığını gördüm; yangın ve su hasarı için paket sigortayı ekledim. Buradaki püf noktası, evi gerçek yeniden inşa maliyeti üzerinden sigortalamak. Eksik bildirirsen hasarda oransal ödeme yapılıyor ve o farkı sen kapatıyorsun.

Primi düşürmenin dürüst yolları

• Muafiyeti yükselt. Küçük hasarları kendim karşılayacak şekilde muafiyet seçmek primi belirgin biçimde düşürüyor. Bu, acil durum fonun sağlamsa mantıklı bir takas.
• Yıllık öde. Taksitli ödemede gizli bir maliyet farkı çıkabiliyor; bütçe planında sigorta ayını önceden işaretlemek işi çözüyor.
• En az üç teklif al. Aynı teminat için gelen fiyatlar şaşırtıcı biçimde farklı olabiliyor. Ben her yenilemede tekrar teklif topluyorum.
• Paketleri sorgula. "Hepsi bir arada" teklifler bazen ucuz, bazen içine ihtiyacım olmayan teminatları sıkıştırıyor. Tek tek fiyatla, sonra karşılaştır.

Poliçeyi imzalamadan önce baktığım maddeler

1. İstisnalar bölümü. Neyin ödenmediğini bilmiyorsan neyi aldığını da bilmiyorsun.
2. Bekleme süreleri ve ömür boyu yenileme garantisi koşulu.
3. Yıllık ve olay bazlı teminat limitleri.
4. Beyan yükümlülüğü