Emeklilik Planı ve Hesaplama

Emeklilik hesabını ilk kez yaptığım gün, kalemi bırakıp bir süre boşluğa baktığımı hatırlıyorum. O zamana kadar "ileride bir şekilde olur" diye düşünüyordum. Rakamı görünce anladım ki "bir şekilde" diye bir mekanizma yok; sadece biriktirilen para var, biriktirilmeyen para var. İyi haber şu: hesap sandığımdan kolaydı ve plan yapmak, belirsizlikten çok daha az yorucuydu.

Asıl sorun: rakamı bilmemek

Emeklilik konusunda insanların çoğu tasarruf yapmadığı için değil, hedefi olmadığı için geride kalıyor. Ayda ne kadar ayırmam gerektiğini bilmediğimde, elimde kalanı ayırıyordum; yani genelde hiçbir şeyi. Hedef rakamı belirledikten sonra sıra tersine döndü: önce emeklilik payını ayırıp kalanla yaşamaya başladım. Aylık bütçe planını kurarken bu kalemi kirayla aynı sertlikte, pazarlığa açık olmayan bir gider gibi yazdım.

İkinci sorun, emekliliği tek bir kaynağa yıkmak. Sadece kamu emekliliğine güvenmek, hayatının en uzun tatilini tek bir kişinin sözüne bağlamak gibi. Ben üç ayaklı bir masa kurmayı tercih ettim: zorunlu sistemden gelecek aylık, kendi yatırım portföyüm ve bir miktar pasif gelir.

İhtiyacın olan fonu nasıl hesapladım

Karmaşık formüllere gerek yok. Üç adım yeterli:

1. Emeklilikte aylık ne kadar harcayacağını tahmin et. Bugünkü harcamalarından yola çıkıyorsun. Ev kredisi bitmiş olacak, çocuk masrafı azalmış olacak; ama sağlık ve ısınma artabilir. Ben bugünkü giderimin yaklaşık %70-80'ini aldım.
2. Yıllığa çevir. Aylık ihtiyacı 12 ile çarp.
3. 25 ile çarp. Bu, portföyünden yılda yaklaşık %4 çekmek varsayımına dayanan kaba bir kuraldır. Daha temkinli olmak istersen 30 ile çarp, yani %3,3 çekim.

Örnek: Emeklilikte aylık 20.000 TL'lik bugünkü satın alma gücüne ihtiyacın varsa, yıllık 240.000 TL, hedef fon da 6 milyon TL civarı (bugünkü parayla). Kamu emekliliğinden aylık 8.000 TL geleceğini varsayıyorsan, kendi karşılaman gereken kısım aylık 12.000 TL'ye, hedef fon da yaklaşık 3,6 milyona düşer. Rakamı yarıya indiren şey, gelirin ikinci ayağıydı.

Enflasyonu unutma. Hesabı bugünkü parayla yaptıysan, getiri beklentini de enflasyon üstü reel getiri olarak düşünmen gerekir. Ben planımı yıllık reel %3-4 getiri üzerinden kurdum; daha yüksek varsayımlar insanı gereğinden fazla rahatlatıyor.

Zamanın gücü: aynı hedef, farklı maliyet

Aşağıdaki tablo, 3,6 milyon TL'lik bir hedefe reel %4 getiriyle ulaşmak için ayda ne ayırman gerektiğine dair kabaca fikir veriyor. Kesin rakam değil, oranların büyüklüğüne bak:

On yıllık gecikmenin bedeli aylık taksitin neredeyse iki katına çıkması. Ben bu tabloyu görünce "hazır olduğumda başlarım" cümlesini bıraktım; küçük ama bugün başlayan bir tutar, büyük ama beş yıl sonraki tutardan iyiydi.

Araçları karşılaştırdım

Benim uyguladığım sıra

Emeklilik için tasarruf etmeye başlamadan önce iki şeyi hallettim: yüksek faizli tüketici borçlarını kapattım ve 3-6 aylık giderime denk bir acil durum fonu kurdum. Bunlar olmadan yaptığın her yatırımı, ilk aksilikte zararına satıyorsun. Ardından şu düzeni kurdum:

• Maaş günü otomatik talimat. Para hesabımda beklemiyor; irademe güvenmemeyi öğrendim.
• Gelirin %